W Polsce trwa systematyczna wymiana starych kotłów na paliwo stałe – tzw. kopciuchów. To efekt uchwał antysmogowych, które wprowadzają konkretne terminy usuwania urządzeń niespełniających norm emisyjnych. Z jednej strony chodzi o czystsze powietrze, z drugiej – o uniknięcie kar finansowych, które w niektórych województwach są już egzekwowane.
Pytanie „do kiedy trzeba wymienić stary piec?” nie ma jednej odpowiedzi dla całego kraju. Ostateczny termin zależy od miejsca zamieszkania i klasy urządzenia grzewczego.
Jakie piece podlegają obowiązkowej wymianie?
- Piece bezklasowe („kopciuchy”) – stare kotły zasypowe, które nie spełniają żadnej normy emisji spalin (PN-EN 303-5:2012).
- Kotły klasy 1 i 2 – o niskiej sprawności i wysokiej emisji zanieczyszczeń.
- Kotły klasy 3 i 4 – lepsze od kopciuchów, ale nadal poniżej obowiązujących standardów.
Kotły klasy 5 oraz urządzenia zgodne z wymogami Ekoprojektu są bezpieczne – można je użytkować bezterminowo, dopóki są sprawne.
Do kiedy trzeba wymienić piec?
| Województwo | Do kiedy wymienić / status | Komentarz |
| Dolnośląskie | Brak terminu ogólnego | Dla Wrocławia i uzdrowisk: tylko kominki z Ekoprojektem (nie jako jedyne źródło) lub doposażone w elektrofiltr. Poza tym: kominki oddane do użytku po 30.06.2018 muszą spełniać Ekoprojekt; starsze można używać (uchwała nie wskazuje dat wymiany dla kominków). |
| Kujawsko-Pomorskie | Termin minął – koniec 2023 r. | Dotyczy urządzeń zainstalowanych przed 1.09.2019; dodatkowe lokalne ograniczenia instalacyjne w wybranych miastach (np. Bydgoszcz, Toruń). |
| Lubelskie | Brak terminu dla starszych | Brak ograniczeń dla kominków zainstalowanych przed 1.05.2021; kominki instalowane po tej dacie w nowych budynkach muszą spełniać Ekoprojekt. |
| Lubuskie | Do końca 2026 r. | Wyjątek: Gorzów Wlkp. i Zielona Góra – termin minął 1.01.2023. |
| Łódzkie | Do końca 2025 r. | Starsze instalacje można użytkować tylko jeśli budynek nie jest podłączony do sieci ciepłowniczej. |
| Małopolskie | Do 30.04.2024 r. | Po tej dacie: tylko Ekoprojekt, min. 80% sprawności lub filtr. Kraków: całkowity zakaz palenia drewnem od 1.09.2019. Dodatkowe wymogi w wybranych gminach. |
| Mazowieckie | Termin minął – 1.01.2023 r. | Dodatkowo: od 1.01.2023 w nowych budynkach z dostępem do sieci ciepłowniczej – zakaz eksploatacji urządzeń na paliwo stałe. |
| Opolskie | Do końca 2035 r. | Po tym terminie: tylko Ekoprojekt / ≥80% sprawności / filtr. Kominki eksploatowane po 1.07.2017 mogą być użytkowane bez ograniczeń. |
| Podkarpackie | Termin minął | Zastrzeżenie: kominki, których eksploatację rozpoczęto po 7.05.2018 r., mogą być użytkowane bez ograniczeń. |
| Podlaskie | Brak uchwały antysmogowej | Na dziś brak ograniczeń dot. użytkowania kominków na drewno. |
| Pomorskie | Brak terminu ogólnego | Kominki oddane do użytku po 29.10.2020 muszą spełniać Ekoprojekt; starsze można używać. Dodatkowe ograniczenia dot. miejsc z siecią ciepłowniczą; w Sopocie – tylko nie jako podstawowe źródło ciepła. |
| Śląskie | Termin minął – 1.01.2023 r. | Po terminie dozwolone: Ekoprojekt, urządzenia z filtrem oraz urządzenia o sprawności ≥80%. |
| Świętokrzyskie | Do 30.06.2026 r. | Po tej dacie zakaz użytkowania w miejscach z możliwością podłączenia do sieci ciepłowniczej/gazowej (z wyjątkami). Starsze (sprzed 24.07.2020) mogą działać bez ograniczeń, jeśli mają ≥80% sprawności – z ograniczeniami w lokalizacjach z siecią do 1.07.2026. |
| Warmińsko-Mazurskie | Brak uchwały antysmogowej | Na dziś brak ograniczeń dot. użytkowania kominków na drewno. |
| Wielkopolskie | Do końca 2025 r. | Po terminie możliwa eksploatacja urządzeń Ekoprojekt lub o sprawności min. 80%. |
| Zachodniopomorskie | Do końca 2027 r. | Standardowy termin wojewódzki; po nim pozostają rozwiązania spełniające Ekoprojekt/≥80%/z filtrem. |
Jakie sankcje grożą za niewymienienie kominka na zgodny z Ekoprojektem?
Jeśli po upływie terminów określonych w uchwałach antysmogowych nadal korzystasz z kominka niespełniającego wymagań, musisz liczyć się z konsekwencjami prawnymi. Podstawę stanowią art. 334 ustawy Prawo ochrony środowiska oraz art. 24 Kodeksu Wykroczeń.
- Grzywna może wynieść od 20 zł do nawet 5 000 zł.
- W postępowaniu mandatowym kontroler może wystawić mandat do 500 zł.
- Jeżeli naruszone zostaną jednocześnie dwa lub więcej przepisów, mandat może sięgnąć 1 000 zł.
Warto również pamiętać, że podczas kontroli masz obowiązek wpuścić inspektora do domu, aby mógł ocenić, z jakiego urządzenia korzystasz. Niewymieniony kominek to więc nie tylko ryzyko kary finansowej, ale także powtarzających się kontroli do czasu usunięcia nieprawidłowości.
Dlaczego nie warto czekać do ostatniej chwili?
- Można skorzystać z dofinansowania: Programy „Czyste Powietrze” i lokalne dotacje gminne zwracają część kosztów zakupu nowego pieca klasy 5 lub instalacji pompy ciepła.
- Niższe koszty ogrzewania: Nowoczesne kotły spalają mniej paliwa i osiągają wyższą sprawność, co realnie obniża rachunki.
- Bezpieczeństwo i komfort: Starsze piece częściej ulegają awariom, są mniej przewidywalne w eksploatacji.
- Brak ryzyka mandatu: Wymiana przed terminem daje spokój – nie trzeba obawiać się kontroli.
Jak sprawdzić, czy Twój piec wymaga wymiany?
- Znajdź tabliczkę znamionową lub dokumentację urządzenia.
Jeśli brakuje oznaczenia klasy, to niemal na pewno piec bezklasowy, który podlega wymianie. - Porównaj datę instalacji pieca z terminami wymiany w Twoim województwie.
Starsze urządzenia mają krótszy czas użytkowania i muszą być wymienione wcześniej niż nowsze kotły lub kominki. - Skontaktuj się z urzędem gminy lub marszałkowskim.
Urzędnicy potwierdzą, jakie przepisy obowiązują w Twojej okolicy.
Wymiana starego pieca lub kominka na urządzenie zgodne z Ekoprojektem to krok w stronę czystszego powietrza, bezpieczniejszego domu i niższych rachunków za ogrzewanie. Terminy wymiany zależą od województwa oraz klasy kotła – im starszy piec, tym szybciej trzeba go wymienić. Nieprzestrzeganie przepisów może skończyć się grzywną, dlatego warto sprawdzić klasę i datę instalacji swojego urządzenia.
Świadoma decyzja o wymianie urządzenia nie tylko uchroni Cię przed karą, ale także sprawi, że ogrzewanie domu stanie się bezpieczne, komfortowe i ekologiczne – a to korzyść zarówno dla Ciebie, jak i dla całego otoczenia.